Yazı Detayı
08 Temmuz 2020 - Çarşamba 10:05 Bu yazı 611 kez okundu
 
Kritik Eşikteyiz
Prof.Dr. Vedat Yorucu
vyorucu@hotmail.com
 
 

Geçtiğimiz gün Sağlık Bakanlığı bir genelge yayınladı. Ülke risk gruplarına göre karantinaya girilmesi veya PCR testi yaparak negatif sonuç çıkana kadar gözetim altında kalınması yönünde karar üretti. Peki bu önlemler, ekonomideki daralmaya son verecek mi? Cevap hayırdır.

***

Bir yandan aman bulaşma olmasın, kimse sağlığından olmasın diyorsunuz da, ertelenen mali yükümlülüklerin süresi dolmuştur. Bankalara ödenmesi gereken kredi borçları 1 Temmuz’a kadar uzatılmıştı. Şimdi süre doldu. Bankalar gecikmiş tahsilatları geri istiyor. Bir de faizleri talep ediyor. Etrafta insan yok, piyasa daraldı. Para sıkıntısı başgösterdi. Peki bu borçları nasıl ödeyecek insanlar?

***

Başlı başına ekonomi çarkı durdu. Hem üretim daralması yaşanıyor, hem de tüketim daralması var. Yani ekonomide biz buna arz ve talep şoku diyoruz. Peki talep daralmasının önünü nasıl alacak yöneticiler? Hibe vererek mi? Kaç kişiye ne kadar hibe dağıtılacak? Peki, hibeden yararlanamayan kesim ne yapacak? Verilen hibe de suyunu çektikten sonra ne olacak?

***

Komşumuz Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nde PCR testini elinde tutan serbestçe dolaşabiliyor. Uçaklar inip kalkmaya başladı ve devam ediyor. Bulaşan hasta oluyorsa da, tedavi uygulanıyor. Turizm sektöründe en azından işletmeler sabit giderlerini karşılayabilsinler ve ekonomi çarkı dönebilsin diye, Rum Hükümeti ciddi rahatlamalar getirdi. Bunlara ilaveten, maaş kesintisi yok. Özel sektör çalışanlarının iş saatleri azaltıldı, vardiya sistemine geçildi. Mümkün olduğu kadar işsizlik olmasın diye ekonomide ciddi esneklikler vardır.

***

KKTC’de büyük çöküşe hazır 3 ana sektör vardır. Bunlardan birincisi turizm, diğeri yüksek öğretim, sonuncusu da inşaat ve konut sektörü. Tüm bunlar yaşanan dış talep daralması nedeniyle bunalım içerisindeler. Onbinlerce bitmiş konut, pahalı residanslar bomboş. Kiracılar kira ödemeden, elektrik faturalarını yatırmadan, ya evleri boşaltıp gemiyle kaçıyor, ya da başka dairelere taşınıyor. Tüm bunlara ilaveten, alım satım neredeyse yok. Emlak piyasası da öldü. Ülkeye turist taşıyan havacılık sektörü de bitmiş durumda. Uçak seferleri pek yok. Olanlar sürekli erteleniyor. Demek ki, ulaşım sektörü de dördüncü ana sektör olarak durdu.

***

Ciro edilen banka çeki nerdeyse yok, emisyonda dönen para yok. Sektörler ardı ardına batarken, hazır olunuz, beraberinde bazı bankaları da batıracak. Sonra, yeni banka mudileri eylemleri başlayacak. Öğrenci akışı durduğu için, üniversiteler ekim ayında evlerden ders vermeye devam etmek zorunda kalacak. Akademisyen, daha düşük maaşla evinden çalışacak, diğer üniversite personelinin büyük çoğunluğu ödeneksiz izne gönderilecek.

***

 

Peki ne yapılmalı? Önerim kısaca şöyle. Çok acil pandemi hastanesini aktif hale getirip, giriş çıkışları tamamen serbest hale getirmeliyiz. Ülke risk grupları bir yana, elinde PCR testi ile giriş yapan kişileri ülkeye kabul etmeliyiz. Bu virüsle beraber yaşamayı, virüsten korunmayı bilmeliyiz. Eğer buna herkes dikkat ederse, ekonomi çarkı yavaş yavaş dönmeye başlayacak. Aksi halde, eldeki para ve hibe bittikten sonra, ekonomik yokoluş nedeniyle daha sıkıntılı bir dönemece gireceğiz. Polisiye olaylar, asayiş ve açlık nedeniyle mücadelesi çok zor bir eşikte bulacağız kendimizi. Hükümet edenlerin cesaretini toplayıp, biran önce irade sergilemesi gerekmektedir.

 
Etiketler: Kritik, Eşikteyiz,
Yorumlar
Haber Yazılımı