Yazı Detayı
25 Eylül 2020 - Cuma 17:46 Bu yazı 846 kez okundu
 
DAÜ ve Mağusa Esnafı
Prof.Dr. Vedat Yorucu
vyorucu@hotmail.com
 
 

Beklenen oldu ve Mağusa esnafı işsizlik nedeniyle ayaklandı. Kim suçlu, kim suçsuz polemiğine girecek değilim.

 

Sorunun nasıl oluştuğunu doğru anlamak, çözümünü de doğru öngörmek gerekmektedir. Çoğumuz bilmiyoruz belki ama, 1986’da DAÜ’nün Gazimağusa’ya kurulma nedeni, Gazimağusa’yı köy, ya da kasaba görünümünden kurtarmak, modern bir üniversite kentine dönüştürmekti.

 

1980’li yılların ortalarında YÖK Başkanı İhsan Doğramacı, heyetiyle birlikte adayı ziyaret ettiğinde, Kıbrıs’a bir üniversite kurulması düşünülmüş, en uygun yer olarak da Girne isminde karar kılınmıştı.

 

Atıl durumda olan Zefiros Hotel’in (bugünkü Merit Kristal Cove Hotel) ve çevresinin Üniversite kampüsüne dönüştürülmesi düşünülmekteydi.

 

Dönemin Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş’ın yetkilendirdiği ekibe, Dr Derviş Eroğlu tarafından telkin yapılmış, Gazimağusa’nın kalkınması için kampüsün Mağusaya kurulması rica edilmişti. Hatta, yeni kurulacak üniversitenin, Yüksek Teknoloji Enstitüsü olarak eğitime devam eden eğitim kurumumuzun Haspolat’taki binalarından taşınarak üniversite bünyesine dahil edilmesi, kampüsün de Gazimağusa’nın doğusuna inşa edilmesi için araziler önerilmişti.

 

Dr Derviş Eroğlu’nun bastırmasıyla DAÜ bugünkü mekanına konuşlandırıldı.

 

1986’da yasası yapıldı ve Üniversite olarak eğitime başlandı. Aradan 5 yıl geçti, bir yeni fakülte binası dışında tek çakıl taşı konulmadı. Gelen birkaç bin öğrenci, Mağusa’nın çeşitli semtlerinde yardımcı evlerde, eski yıkık dükük binalarda barındı.

 

Yoksulluk sınırının altında yaşam mücadelesi veren başta Sudan, Filistin, Ürdün, ve Pakistan’dan öğrenci çekmeyi başardı. Esas katkıyı TC uyruklu öğrenciler yaptı.

 

1991’den sonra Prof. Dr. Özay Oral (Bilkent Üniversitesi’nin de kurucusudur) DAÜ’ye rektör olarak atandı. O güne kadar Mağusa köydü. Öğrenciler adaya gelebilmek için haftada bir uçuşu beklemek zorundaydı. Kentin altyapısı hiç yoktu.

 

Kale içindeki dükkanların dışında mağaza yoktu. 

***

Prof. Dr. Özay Oral’ın gelişinden sonra, doğru kararlarla ve Özay Bey’in üniversite yönetimindeki girişimcilik tecrübesi ve bilgisiyle DAÜ modern bir kampüse dönüştü.

 

12 yıl rektörlük döneminde DAÜ’nün öğrenci sayısı birkaç binden, 15 bine yükseldi, bütçesinde 40 milyon dolar mevduatı oluştu. DAÜ ile beraber Mağusa kente dönüştü.

 

Belediye Başkanı Oktay Kayalp de, bilgi ve deneyimini üniversite ile bütünleştirdi. Hem TC kaynaklı, hem de AB kaynaklı kredi ve hibeleri doğru kullanıp, kentin dönüşüm projesini başarıyla tamamladı.

 

Kent modern kente dönüşürken, DAÜ’nün gelişimine paralel büyüdü. Haliyle bu gelişime paralel olarak Mağusa’ya özel sektör yatırımları da başladı. Reel sektör bundan olumlu etkilendi ve şehir büyüdükçe, varoşlara kaydı, sınırı İskele ilçesine kadar uzandı.  Haliyle Mağusa ekonomisinde gelişme oldu ve büyüme sonucu istihdam olanakları arttı, köylerden kente göç de başladı.

 

Yeni yerleşim alanları, modern residanslar, kredi destekleriyle yurtlar, AVM’ler, eğlence merkezleri açıldı. Prof. Dr. Özay Oral’ın görevden alınmasından sonra işler ters gitmeye başladı.

 

Öğrenci sayısı azaldı, yatırımlar durdu. Bütçesi açık verdi ve borçlandı. O günün sıkıntıları TC desteğiyle atlatıldı, ama sürdürülebilir olamadı. Hem üniversite yöneticilerinin hataları, hem de yatırımcıların öngörülemeyen riskleri almaları sonucu, büyük yatırımlar atıl kapasite durumuna dönüştü.

 

Covid-19 nedeniyle de öğrencilerin Mağusa’yı terk etmeleri nedeniyle kent boşaldı.

***

Bunun sonucunda nasıl bir sorun oluştu? DAÜ öğrenci gelirini büyük ölçüde kaybetti. Esnaf, DAÜ ile bağlantılı işlerini yürütemez duruma düştü, kepenk kapattı.

 

Yeni işsizler ordusu yaratıldı. Konut ve İnşaat yatırımı yapanların yatırımları durdu. Devam edenler ve tamamlananlar da bomboş müşteri beklemektedir. Yatırımcının bankalara olan kredi borç geri ödemeleri aksadı.

 

Bankaların tahsili gecikmiş alacak hesapları büyüdü. Durumun özeti aynen yazdığım gibidir. Herşey olumsuz.

***

Peki bu sorun nasıl çözülebilir?

 

Hatayı seçilen rektörde aramak yanlıştır.

 

Öğrencinin gelememesi, elbette üniversite yöneticilerinin sorumluluğundadır.

 

Peki, ülkemizin sağlık altyapısı, öğrencinin ülkeye geri dönmesi için yeterli midir? Hayır değildir. Ani bir salgın ve bulaşta pandemi hastanesinin yeterli altyapısı yoktur.  Peki ne yapmalıydık ki, öğrenciyi buraya taşıyabilelimdi? Bu saatten sonra çok geç kalındı, ancak kontrollü bir şekilde, hükümet edenler sadece öğrenciye yönelik uçuşları başlatmalı ve DAÜ yüz yüze eğitime geçmeliydi.

 

DAÜ Senatosu kararlarını hep yanlış aldı.

 

Öğrencilerin kampüslere gelişi, gruplara bölünerek 2 günle sınırlandırılmalıydı. 

 

Örneğin, kimi öğrenci sadece Salı ve Perşembe, kimi öğrenci Pazartesi Cuma, kimi öğrenci Çarşamba Cumartesi derslere seyrekleştirilmiş şekilde anfilerde katılabilirdi.

 

Yurtlar, DAÜ anlaşmalı olanlar ve olmayanlar diye ikiye ayrılmalıydı.

 

DAÜ Bütçesine katkı sağlayan Özel Öğrenci Yurtları, DAÜ Yönetimince yeterli denetim yapıldıktan sonra, özel charter uçaklarla öğrenci kabul etmeye başlayabilirdi. Hem DAÜ bütçesi özel yurt yatırımcısı tarafından sübvansiye edilirdi, hem de en azından boş kalmazdı.

 

Aynı sistemi özel sektör ev sahipleri ile DAÜ Yurtlar birimi yapabilirdi. DAÜ ile anlaşmalı evlere öğrenciler yerleştirilebilinirdi. Serbest piyasa ekonomisi bunu gerektirir. Hem DAÜ kazanç sağlardı, hem de yurt kiraları rekabet ortamında piyasa değerine çekilirdi.  

 

Zincir halkaları yavaş yavaş birbirine eklendikçe, ekonomik gelişmişlik yeniden eski haline dönüşebilirdi. Öğrenci sayısını arttırmak ve DAÜ bütçesini de iyileştirebilmek için öğrencinin DAÜ’ye giriş yaşı 14’lere indirlebilir, temellendirme programlarına öğrenci çekilebilirdi.

 

Bunlar vizyon işidir. Piyasa ve ekonomi bilgisi gerektirir. Şu an için umut etmekten başka çare kalmamış gibi görünüyor. Esnaf’ın ve Yurt sahiplerinin ağlamalarına ve yakarışlarına pek anlam veremedim.

 

Neden DAÜ Rektörlüğü’nün önüne gelip eylem yaptılar ki?

 

Muhatap sadece DAÜ müdür?

 
Etiketler: DAÜ, ve, Mağusa, Esnafı,
Yorumlar
Haber Yazılımı